Hizmet Tespit Davası Nedir?

Kanun’a göre sigortalı olması gereken bir işçinin, işvereni tarafından sigortasız çalıştırıldığı veya sigortasının gerçeğe aykırı prim üzerinden yatırıldığı ihtimalde ikame edilebilen ve işçinin ileriye dönük haklarını elde etmesini sağladığı gibi geriye dönük haklarını da elde etmesine yarayan bir dava türüdür. Sigortasız olarak çalışmış ve işten ayrılmış veya hala işvereni yanında çalışan bir işçinin belirli şartlarla ikame edebileceği bir dava türüdür. Burada işçinin işverenin yanında hala çalışıp çalışmadığına göre bir ayrıma gidilmelidir. Hizmet tespit davasının hukuki temeli 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 86. maddesinde aşağıdaki ifadelerle oluşturulmuştur:

Aylık prim ve hizmet belgesi işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak beş yıl içerisinde iş mahkemesine başvurarak, alacakları ilâm ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları dikkate alınır.

Hizmet Tespit Davası Açma Koşulları Nelerdir?

Hizmet tespit davası ikame edebilmek Kanunen birtakım koşullara bağlanmıştır. Bu koşullar:

-5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında işyerinizin sigorta yaptırma mecburiyeti altında olması

-Tespit edilecek hizmetin uzun vadeli bir sigorta hakkı sağlaması,

-Hizmetin davalının yani işverenin işyerinde görülmüş olması,

-Hizmetin sigortasız yapıldığının Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından tespit edilmemesi,

-Eğer iş ilişkisi sona ermişse, sona erdiği tarihten itibaren 5 yıl ve üzerinde süre geçmemesi.

Hizmet Tespit Davalarında Görevli Ve Yetkili Mahkeme Neresidir?

Hizmet tespit davalarında görevli mahkeme iş mahkemeleridir. İş mahkemelerinin kurulu olmadığı yargı çevrelerinde bu tip davalar Asliye Hukuk Mahkemesi bünyesinde karara bağlanacaktır.

Hizmet tespit davalarında, davacının seçimine bırakılmış 3 farklı şekilde yetkili mahkeme seçebilme imkanı mevcuttur:

-Dava tarihinde davalı işverenin bulunduğu yer mahkemesi,

-İşçinin çalıştığı son işyerinin bulunduğu yer mahkemesi,

-Davalı işveren birden fazla kişi ise bunlardan birisinin bulunduğu yer mahkemesi.

Hizmet Tespit Davalarında Zamanaşımı Süresi Kaç Yıldır?

Hizmet tespit davalarında zamanaşımı süresi 5 yıldır. Bu süre çalışanın sigortasız olarak çalıştığı son yıl dikkate alınarak hesaplanacaktır. İşçinin ölümü halinde, 5 yıllık süre içerisinde olmak kaydıyla işçinin mirasçıları bu davayı açma hakkına sahiptir.

Hizmetin Yapıldığı Süre ve Fiiller Hangi Deliller Aracılığıyla İspat Edilecektir?

Hizmetin yapıldığı konusunda ispat yükü işçi üzerindedir. Kanun’a göre işçi işyerinde çalışmasına karşılık sosyal haklarından yararlanmasının engellendiğini ve kendisine sigorta yapılmadığını ispat etmek zorundadır.Uygulamada hizmet tespit davasının ispatı için kabul edilen deliller; bilirkişi raporu, tanık, maaş ödemesine dair makbuzlar, işverenin bağlı olduğu oda kayıtları, işverenin bağlı olduğu sicil kayıtları, işyerinin SGK nezdinde tutulan dosyası, işyerinin yer aldığı bina ya da apartmandaki defterler ile bunların içerdiği kayıtlar ve benzeri belgelerdir. 

Hizmet Tespit Davası Sonucu İşçinin Elde Edebileceği Haklar Nelerdir?

Dava sonucunda, SGK kaydı yapılmayan işçi hakkında Sosyal Güvenlik Kurumu re’sen gerekli kayıtları yapacaktır. İşçinin sigortasız çalıştığı döneme ilişkin kaydın geriye dönük yapılması ve bu sürede ödenmesi gereken emeklilik primlerinin ödenmesi de Kurum tarafından sağlanacaktır. Bu tutarlara belirlenecek gecikme zammı da eklenerek işverenden tahsili gerçekleştirilecektir. Ayrıca işçinin emeklilik haklarının hizmet tespit davası sonucunda önemli ölçüde korunacağı da unutulmamalıdır. Son olarak SGK’nın işverene yüksek meblağlara ulaşan para cezaları verdiği uygulamada sıkça görülmektedir. 

AV. ÖMER FARUK EROL